Ana içeriğe geç
← Tüm blog yazıları

FİKRİM VAR BLOG

İş fikrindeki en riskli varsayımı nasıl bulursun?

21 Kasım 2026

Fikrinin ilerlemesi için doğru olması gereken kabulleri görünür kıl. En kolay testi değil, en önemli belirsizliği araştıracak ilk adımı seç.

Bir fikrin ilk taslağında pek çok kabul gizlidir. İnsanların bir sorunu önemsediğini, önerdiğin çözümü anlayacağını veya onu kullanmak için mevcut alışkanlığını değiştireceğini düşünüyor olabilirsin. Bunların hangilerini gördün, hangilerini yalnızca tahmin ediyorsun?

Fikrinin arkasındaki kabulleri yaz

Bir sayfaya “Bu fikrin çalışması için…” diye başlayarak cümleler ekle. İlk turda kusursuz ifadeler bulmaya çalışma. Sonra her cümlede tek bir kabul kalacak şekilde düzenle.

Kurgusal bir örnek kullanalım: Bir mahallede seyrek kullanılan aletlerin paylaşılmasını kolaylaştırmak istiyorsun. Bu fikrin arkasında şu kabuller bulunabilir:

  • İnsanlar belirli aletlere ihtiyaç duyuyor, fakat satın almak istemiyor.
  • Alet sahipleri tanımadıkları komşularına ödünç vermeyi kabul ediyor.
  • Teslim ve iade için uygun bir buluşma düzeni kurulabiliyor.
  • Hasar konusundaki belirsizlik katılımı engellemiyor.

Bu liste bir araştırma sonucu değildir. Örneğin henüz çözülmemiş noktalarını görmeye yarar.

Önem ile belirsizliği birlikte düşün

Her kabulün yanına iki not yaz: “Yanlışsa ne değişir?” ve “Doğruluğu hakkında elimde ne var?” Fikrin temelini değiştirecek ve hakkında az şey bildiğin bir kabul, önce araştırılmaya aday olabilir.

Örnekte uygulamanın renklerini seçmek kolaydır. Fakat alet sahipleri hiçbir koşulda ödünç vermek istemiyorsa renk seçimi temel sorunu çözmez. Bu, her fikirde güven konusunun ilk sırada olması gerektiği anlamına gelmez; öncelik senin fikrinin dayandığı kabullere bağlıdır.

Tek bir test sorusu seç

“İnsanlar fikrimi sever mi?” yerine gözlemlemek istediğin durumu belirginleştir. Örneğin “Alet sahipleri daha önce kime, hangi koşullarda ödünç verdi?” sorusu geçmiş davranışları incelemeye açılabilir.

Bir testin her şeyi açıklamasını bekleme. Sorunu önemseme, çözümü kullanma ve ödeme yapma isteği farklı sorulardır. Birinde öğrendiğini diğerinin kanıtı sayma.

Sonucu görmeden ölçütünü yaz

Hangi gözlem seni devam etmeye, hangisi yeniden düşünmeye yöneltecek? Ne gördüğünde daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyacaksın? Bu notu testten önce yazıp sonradan bulguların yanına koy.

Strategyzer’ın kritik hipotezlerden başlama yazısı, deney seçmeden önce temel kabulleri belirlemeyi ve öğrenileni bu kabullerle ilişkilendirmeyi önerir. Buradaki öncelik notu, bu düşünceyi kullanabileceğin basit bir çalışma biçimidir.

Kendi listen için varsayım testi rehberini aç. İlk hedefin fikrine kesin bir hüküm vermek değil, bir sonraki sorunu daha iyi seçmek olsun.